تبلیغات
جغرافیا یک قدم مانده به اوج

جغرافیا یک قدم مانده به اوج
زندگی اطلس جغرافی ماست که در آن جلگه جهد آشکار و نمکزار حسد پیدا نیست.

بررسی  نحوه ی وقوع شب ها و روزهای 24 ساعته

یک توضیح ضروری: تصور اینکه شش ماه منطقه قطبین زمین شب کامل است و شش ماه کامل روز حاکم است، تصور نا به جاست. این تصور، فقط در نقطه قطبین(90 درجه شمالی و نود درجه جنوبی) به مدت شش ماه خورشید غروب یا طلوع نمی کند، درست است. از 90 درجه قطبین به طرف عرض های پایین تا مدار 66 درجه و 33 دقیقه از تعداد شب ها و روزهای 24 چهار ساعت کاسته می شود. بطوری که در مدار مذکور در طول سال فقط یک شب کامل در اول دیماه و یک روز کامل در اول تیرماه حادث می شود.

ابتدا برای درک بهتر موضوع 24 ساعت شب کامل و 24 روز کامل در قطبین زمین، حرکت انتقالی زمین به دور خورشید را مرور می کنیم:

انحراف محور زمین در اول مهرماه و اول فروردین تاثیری بر چگونگی (تفاوت)  تابش نور خورشید به نیمکره شمالی و جنوبی زمین ندارد و هر دو نیمکره به یک اندازه نور خورشید را دریافت می‌کنند. زیرا کجی 23.5 درجه زمین روبه خورشید یا پشت به خورشید نیست  در این دو روز، در همه جای زمین، طول روز و شب مساوی و برابر 12 ساعت است.به این دو روز اعتدال بهاری و اعتدال پاییزی می‌گویند.زمانی که در نیمکره شمالی اعتدال بهاری است، در نیمکره جنوبی اعتدال پاییزی است.

د
در این روز (اول بهار و اول پاییز)خورشید بر تمام نقاط واقع روی خط استوا به صورت عمود می تابد.
بعد از روز اعتدال حرکت و کجی محور زمین به گونه ای است  که نیم کره  شمالی  کم کم به سمت خورشید  متمایل  می شود. وقتی نیم کره شمالی زمین به تدریج رو به خورشید قرار می گیرد، نور خورشید قسمت های بیشتری از نیم کره شمالی را روش می کند. در نتیجه طول روز به تدریج بلند و طول شب کوتاه می شود. این وضعیت تا انقلاب تابستانی ادامه دارد.

 باید به طور خلاصه یه چیزای از شب 24 ساعت و یا روز 24 ساعته، خدمت تون عرض کنم که در نقطه قطب درست در 90 درجه قطب شمال و قطب جنوب 6 ماه شب 24 و یا روز 24 ساعت وجود دارد و هر چه از 90 درجه به طرف عرض های پایین بیایم از تعداد شب های 24 ساعت و روزهای 24 ساعت کاسته می شود. به طوری که در مدار 66 درجه فقط یک شب 24 ساعته  یا روز24 ساعت اتفاق می افتد. در اول دی ماه نمیکره شمالی، در مدار66 درجه فقط یک بار شب 24 ساعت حادث می شود. بعد از اول  دی ماه طول شب های 24 ساعت کاهش پیدا می کند و تا اول بهار(اعتدالین بهاری) این روند کاهش ادامه دارد و در اول فرودین نصف نقطه قطبین  در هر دو قطب(شمال و جنوب) شب و نصف می شود. به عبارت دیگر طول شب و روز مساوی است (12 شب 12ساعت روز) و دایره روشنایی کره زمین  را به دو قسمت مساوی تقسیم می کند( نصف زمین در تاریکی و نصف آن در روشنایی قرار دارد) از ز این تاریخ به بعددر نیمکره شمالی از مدار 66 درجه به طرف نقطه قطب شمال طول شب کوتاه و طول رزوها بیشتر می شود بطوری که در اول تیر  ماه طول روزدر نقطه قطب(90 درجه) 24 ساعت طول  می شود و شب  به مدت 24 ساعت وجود ندارد. دوباره از روز دوم تیر به طرف اعتدالین پاییزی طول روز کاهش و به طول شب اضافه می شود و در اول مهر ماه و همان اعتدالین پاییزی بازهم طول روز و شب در نقطه قطب مساوی می شود 12 ساعت شب و 12 ساعت روز. از تاریخ دوم مهر به طرف انقلابین زمستانی طول شبهای قطبی  در قطب شمال بیشتر و طول روزها کمتر و کمتر می شود و  در اول دیماه  شب 24 ساعته از مدار 90 درجه یا همان نقطه قطب شمال تا مدار 66 درجه شمالی حاکم می شود. درست در این زمان در نیمکره جنوبی سرزمین های از نقطه قطب (مدار90 درجه) تا 66 درجه جنوبی روز 24 ساعته حاکم می شود و خورشید به طول 24 ساعت در افق باقی می ماند و غروب نمی کند.

تمام موارد فوق در هر دو قطبین زمین اتفاق می افتد. فقط بر عکس هم. یعنی در اول دیماه نیکمره شمالی از مدار 66 تا 90 درجه شمالی شب 24 ساعت  شب کامل حاکم است  و درطول 24 ساعت خورشید طلوع نمی کند و در نقطه مقابل، درنیمکره جنوبی از مدار 66 تا 90 درجه جنوبی 24 ساعت روز است و خورشید در ناحیه ز زمین غروب نمی کند.


معنی انقلاب : (مثلا انقلاب تابستانی) این است که در یک لحظه ناگهان طول روز  به جای بلند شدن رو به کوتاه شدن می کند.

دایره روشنایی: نور خورشید همواره دقیقا نیمی از زمین را روشن می کند و نیم دیگر زمین  در تاریکی قرار دارد. مانند اینکه مرز روشنایی روی زمین را با یک دایره نمایش دهیم .

روز اول تیر ماه قطب شمال بیش از هر زمان دیگری(23.5 درجه) به سوی خورشید متمایل است. این روز طولانی ترین روز در نیمکره شمالی است. و به آن انقلاب تابستانی گویند.

*** اصلاحیه: در تصویر متحرک بالا "زمین در انقلاب تابستانی" درست  می باشد که اشتباها "زمین در انقلاب زمستانی" تایپ شده است.

در انقلاب تابستانی ساکنان کره زمین که در مدار راس سرطان زندگی می کنند خورشید را دقیقا در بالای سر خود  و در سوسو می بینند.چرا؟

 می دانیم که نقاط روی عرض جغرافیایی 23.5 درجه شمالی را مدار راس سرطان گویند. در اعتدالین که کجی محور زمین عمود بر اشعه تابشی خورشد است، نور خورشید بر عرض جغرافیایی 0 درجه(استوا) عمود می تابد. در انقلاب تابستانی(شروع فصل تابستان) نیکمره شمالی 23.5 درجه به سمت خورشید کج می شود(نیمکره جنوبی 23.5 درجه از خورشید دور می شود)  در نتیجه  اکنون خورشید بر سرزمین های واقع در راس سرطان عمود می تابد.
در تابستان طول روز در نیمکره شمالی بیشتر از طول شب است.
 دایره روشنایی  بیش از نصف  نیمکره شمالی را روشن می کند. بنابراین هنگام چرخش زمین شخص بیش از 12 ساعت  در محدوده دایره روشنایی قرار می گیرد

 و هر چه از استوا به سمت قطب شمال پیش رویم اختلاف طول شب و روز بیشتر می شود. به صورتیکه در بالای مدار قطب شمال روشنایی 24 ساعته داریم. در نیم کره جنوبی وضعیت دقیقا عکس است و با انقلاب تابستانی در نیمکره شمالی و آغاز تابستان ، ساکنان نیمکره جنوبی آغاز فصل زمستان( شب یلدا) را تجربه می کنند.

بعد  از روز انقلاب تابستانی  نیمکره شمالی کم کم از خورشید روی برمیگرداند. ( نیمکره جنوبی کم کم به سمت خورشید متمایل می شود) واین وضعیت ادامه دارد تا اعتدال پاییزی که در آن دو نیمکره به یک اندازه رو به خورشید قرار می گیرند.
پاییز: در اول مهر ماه یا همان اعتدال پاییزی دو نیمکره به یک اندازه رو به خورشید قرار دارند. طول روز و شب در این روز در تمام نقاط کره زمین برابر است. ( همانند اعتدال بهاری)


انقلاب زمستانی: در ادامه کم شدن تمایل نیمکره شمالی به سمت خورشید و با عبور از وضعیت اعتدال پاییزی ، نیم کره شمالی هر روز بیش از پیش از خورشید روی بر میگرداند. این وضعیت تا روز انقلاب زمستانی که در این روز نیمکره شمالی بیشترین  رویگردانی را نسبت به خورشید دارد. ( در این روز نیمکره جنوبی بیشترین تمایل را به سمت خورشید دارد.) 
طول شب در نیم کره شمالی در زمستان بیشتر از طول روز است و مناطق بالای مدار قطب شمال در شب های 24 ساعته  دارند.
دقیقا در نقطه قطب شمال و قطب جنوب 6 ماه شب و 6 ماه روز داریم. 
در انقلاب زمستانی نیمکره شمالی طولانی ترین شب یعنی شب یلدا را تجربه می کند. نیمکره جنوبی در حال گذراندن تابستان است.


عکس ها و نمودارها مربوط به حرکت انتقالی، انقلابین و... سیاره زمین


  شکل بالا نمودار تابش عمودی خورشید هنگام ظهر را در طول سال نمایش میدهد.

به عنوان مثال همانطور که در شکل بالا نشان داده شده است، در ظهر اول ماه Feb و اواسط ماه Nov خورشید بر عرض جغرافیایی 20 درجه جنوبی عمود می تابد.


پیدایش فصل ها

 فصل ها در نیمکره جنوبی دقیقا عکس  نیمکره شمالی است. چون اکثر ساکنان کره زمین و ما در نیمکره شمالی زندگی می کنیم ، فصل های  نیمکره شمالی را مورد بررسی قرار می دهیم. متن و تصاویر زیر به  چگونگی ایجاد فصل ها ی کره زمین اشاره دارد. 


عبارت چرخش زمین (دوران زمین) یا همان Earth rotation به چرخش زمین حول محور خوردش(که  این محور از قطب شمال و جنوب می گذرد) اطلاق می گردد.یک چرخش زمین 24 ساعت طول می کشد. حاصل چرخش زمین به دور خودش ایجاد شب و روز است که زمانی که خورشید به کره زمین می تابد نیمی از آن در تاریکی و نیمی دیگر در روشنایی قرار می گیرد. به دایره ای که این دو نیم کره را از یکدیگر جدا می کند "  دایره روشنایی " گویند.

به علت دوران زمین نقاط واقع در استوا با سرعت  1670 کیلومتر بر ساعت  حرکت می کند.
چرا؟
گفتیم که کره زمین هر 24 ساعت یک دور کامل، دور خودش می چرخد و محیط کره زمین در خط استوا  40076  کیلومتر است.  اندازه این سرعت از تقسیم محیط زمین در خط استوا بر تعداد ساعات شبانه روز ( 24 ساعت) بدست می آید.
40076/24=1670
از انجایی كه محیط زمین در قطبین به صفر نزدیك می شود، هنگامی كه به سمت یكی از دو قطب حركت می كنید این سرعت تقریبا به صفر كاهش می یابد.
اگر شما از فضا به قطب شمال زمین نگاه کنید متوجه خواهید شد که چرخش زمین در خلاف جهت عقربه های ساعت است.

هنگامی که از فضا به قطب جنوب بنگریم جهت چرخش زمین ساعتگرد است.

برای درک کامل پیدایش فصل ها، سمت چرخش  زمین به دورش  را یک محور فرضی از قطب جنوب به سمت قطب شمال در نظر بگیرید و انگشت شست دست راست خود را در جهت بالا(به طرف قطب شمال) قرار دهید در این صورت چهار انگشت دیگر جهت چرخش زمین به دورش  را نشان می دهد.


مطالبی چند از گردش زمین به دور  خورشید
زمین حرکت دیگری هم دارد که به حرکت انتقالی یا Earth Revolution  معروف است و همان چرخش زمین در مدار بیضی شکل به دور خورشید است.
زمان یک دور کامل چرخیدن زمین به دور خورشید 365.25 روز( 365 روز و 6 ساعت)  است که در تقویم ها به خاطر راحتی آنرا 365 محاسبه می کنند.  اگر 6 ساعت ها را باهم جمع کنیم بعد از 4 سال 24 ساعت می شود( برابر یک روز) بنابراین یک روز به سال چهارم اضافه می شود و سال چهارم 366 روز می شود. سالی که تعداد روز های آن 366 روز است را سال کبیسه می نامند.

زمین روی یک مسیر بیضی شکل حرکت می کند که خورشید یکی از کانون های این بیضی است. مسیر بیضی باعث وجود اختلاف  فاصله زمین در طی حرکتش از خورشید می شود اما این تغغیر فاصله هیچ تغییری در آب و هوای زمین و فصول ایجاد نمی کند بلکه این تغییر فاصله از خورشید تنها 6 درصد تغییر انرژی تابشی در سطح زمین ایجاد می کند. علت این امر آن است که مدار حرکت زمین بیضی کشیده نیست بلکه بیضی ای است که تقریبا شبیه دایره  است و خروج از مرکز مدار بیضی شکل 0.017 است.

معرفی چند اصطلاح کاربردی در زمینه گردش زمین به دور خورشید
در مکانیک آسمانی، دورترین نقطه در مدار بیضوی یک شیء از گرانیگاه خود را اوجمی‌گویند.  به عبارت دیگر؛ نقطه ای که دارای بیشترین فاصله میباشد
 به نزدیک‌ترین نقطه در مدار بیضوی نسبت به گرانیگاه، حضیض گفته می‌شود. بعبارت دیگر؛ نقطه ای در مدار بیضوی که کمترین فاصله را  با جسم مرکزی دارد .

تعریفی از اعتدالین : نام دو روز خاص در طول سال ست که طی آن ساعت شب و روز در  همه جای دنیا با هم برابر است. یعنی 12 ساعت تاریکی  و 12 ساعت روشنایی داریم.   این روز ها اول فروردین ( اعتدال بهاری) و اول مهر( اعتدال پاییزی) یا حوالی این دو روز است.
تعریف فصل: فصل یکی از تقسیمات سال بر اساس تغییر آب و هوا است. گردش زمین به دور خورشید و مایل بودن محور زمین سبب تغییر طول روز و دما می شود و فصل ها را بوجود می آورد.
فصل ها حاصل حرکت انتقالی زمین بدور خورشید و متمایل بودن محور چرخش زمین نسبت به صفحه حرکت انتقالی هستند. متمایل بودن زمین باعث تغییر شدت تابش نور خورشید در طول سال و تغییرات آب و هوا در مناطق قطبی و معتدل می شود.

فصل های چهارگانه سال به ترتیب بهار، تابستان، پاییز و زمستان هستند


آیا فصل ها به علت تغییر فاصله زمین از خورشید بوجود می آیند ؟  
روز 3 ژانویه  حدودا اوایل زمستان  در نیمکره شمالی است در حالی که زمین کمترین فاصله را از خورشید دارد یعنی به خورشید نزدیکتر است(147300000 کیلومتر) . در روز 4 جولای حدودآ اوایل تابستان در نیمکره شمالی زمین از خورشید دورتر است(152000000 کیلومتر) . همین مطلب نشان دهنده این است که فاصله زمین از خورشید تاثیری روی فصل ها ندارد.

دلیل اصلی تفاوت فصل ها در چیست ؟

علت اصلی را باید در انحراف محور زمین دوران زمین دانست. انحرافی به اندازه 23.5 درجه که باعث تفاوت میزان تابش نور خورشید بر نقاط مختلف زمین می شود و نوع حرکت انتقالی زمین باعث  مختلف شدن این زاویه برای نقاط مختلف مدار زمین دور خورشید می شود.
وقتی که  نور خورشید به صورت عمود  به زمین می تابد سطح کمتری از زمین را دربر میگیرد . انرژی خورشید  بر این سطح کم متمرکر شده و گرمای بیشتری از خورشید دریافت می کند. ضمن اینکه در تابستان طول روز بیشتر است و زمین مدت بیشتری از نور خورشید انرژی دریافت می کند.

همین انحراف  است که فصل ها و مفاهیمی مانند انقلاب تابستانی و زمستانی و تعادل بهاری و پاییزی را به وجود می آورد. در مورد این انحراف باید گفت که زاویه 23.5 درجه ای محور زمین نسبت به ستاره شمالی یا صفحه دوران همواره ثابت باقی می ماند. تغییر ارتفاع خورشید در افق دید ما در زمین در تابستان و زمستان ناشی از همین ثابت بودن زاویه انحرافی است. 

هو الاول و الآخر

در پایان از مدیران ارجمند و بزگوار  وبلاگ   و سایت های زیر به خاطر استفاده از برخی مطالب و تصاویر وبلاگ و سایت آنها تقدیر و تشکر ویژه ای دارم

http://iraj-torkan.blogfa.com/

http://www.shahedemoallem.ir/

http://note-book.mihanblog.com/

http://kahkeshanyha.persianblog.ir/

http://www.mtmkashanjoghrafi.blogfa.com/


[ چهارشنبه سیزدهم آبانماه سال 1394 ] [ 07:33 ب.ظ ] [ بهرام حاجی میرزائی ]
.: Weblog Themes By Iran Skin :.

درباره وبلاگ

به نام خدا
وب جغرافیا از نو
وب جغرافیا از نو سعی دارد، مطالب و تصاویری در خور توجه از علوم جغرافیا و زمین شناسی را در اختیار علاقمندان گرامی این علوم، قرار دهد. همچنین مطالب علمی و نظرهای وزین همکاران و دوستداران علم جغرافیا و علم زمین شناسی را از محضر عالی آنها دریافت نموده و در این وب به سمع و نظر، سایر عزیزان برساند. ضمنا اگر سوالاتی در این زمینه، خوانندگان گرامی و همکاران محترم داشته باشند، در قسمت نظرخواهی قرار دهند تا در حد توان، پاسخ مناسب به محضر گرامی دوستان و یاران ارائه شود. سپاس فراوان، از نگاه زیبای شما عزیزان.children_school@yahoo.com
آخرین مطالب
لیست آخرین مطالب
لینک دوستان
صفحات جانبی
ابر برچسب ها
آمار سایت
بازدیدهای امروز : نفر
بازدیدهای دیروز : نفر
كل بازدیدها : نفر
بازدید این ماه : نفر
بازدید ماه قبل : نفر
تعداد نویسندگان : عدد
كل مطالب : عدد
آخرین بروز رسانی :
امکانات وب
ter; filter:alpha(opacity=100); -moz-border-radius: 6px; -webkit-border-radius: 6px; -webkit-transition:all 0.4s ease-in; -moz-transition:all 0.4s ease-in; -o-transition:all 0.4s ease-in; transition:all 0.4s ease-in; opacity:1.0; } img:hover{ border-radius: 7px; border: 1px solid #000; max-width: 480px; margin: 2px; padding:0px; float:center; filter:alpha(opacity=40); opacity:0.4; -moz-border-radius:6px;-webkit-border-radius:6px; box-shadow: 10px 10px 5px #000; -webkit-transition:all 0.4s ease-in; -moz-transition:all 0.4s ease-in; -o-transition:all 0.4s ease-in; transition:all 0.4s ease-in; } img:hover{ opacity:1;filter:alpha(opacity=100); -webkit-transform: rotate(-4deg); -moz-transform: rotate(-4deg); } img:out{ opacity:1;filter:alpha(opacity=100); -webkit-transform: rotate(0deg); -moz-transform: rotate(0deg); }

کد تغییر شکل عکس ها